The Voice of Churchill

 
30 november 1874, geboortedag van Winston Churchill 
Het beeldmerk van de Voice of Holland bestaat uit een hand met 2 vingers in de lucht. 
Jaren geleden verwees dat gebaar niet naar een zangprogramma waar mensen in een paar weken tot 
superster binnen Nederland werden verheven (om net zo snel weer terug te keren naar de vergetelheid). 
In de Tweede Wereldoorlog was dit het V-teken. V for Victory.  
Bij dat teken zie ik Winston Churchill voor me. Een gezette aristocraat, dikke sigaar en overduidelijk 
niet iemand om tegen te spreken. Een onverzettelijk man.  
Churchill beleefde his finest hour tijdens de Tweede Wereldoorlog als grootste tegenstander van Hitler. 
Achteraf kun je zeggen dat Churchill zonder de oorlog en
zonder Hitler waarschijnlijk een onbeduidende figuur in de wereldgeschiedenis
zou zijn gebleven. Hij was meermalen minister van Marine van Groot-Brittanië,
en een verdienstelijk schrijver. Hij ontving in 1953 zelfs de Nobelprijs voor
de literatuur.  
De conservatieve Churchill was meer dan 60 jaar lid van het Lagerhuis. 
Churchill was vanaf het begin tegenstander van het
opkomende Nazi-Duitsland. Hij was fel tegen de appesement-politiek van
Chamberlain, die meende dat hij met Hitler afspraken kon maken en zo ‘peace in
out time’ kon bewerkstelligen. Churchills roep om een groter leger viel niet
goed in het Groot-Brittannië waar het pacifisme veel aanhangers had gekregen na
de verschrikkingen van de Great War, die later de Eerste Wereldoorlog zou
worden genoemd. Toch was Churchill het niet in alle opzichten oneens met
de Nazi’s. Op wikipedia wordt melding gemaakt van een artikel over hoe de joden
zelf hun vervolging in de hand hebben gewerkt door niet te integreren en zich
in geldzaken te gedragen als “Hebreeuwse bloedzuigers”. 
Als Minister van Marine riep Churchill in januari 1940 de
neutrale landen, zoals Nederland, op zich aan te sluiten bij de Geallieerden
tegen Nazi-Duitsland. Zijn oproep werd scherp en unaniem van de hand gewezen. Hoe
durfde die Britse blaaskaak de Nederlandse neutraliteit in gevaar te brengen! 
Nee, niets wees erop dat Churchill een jaar later mateloos populair zou zijn. 
Toen Nazi-Duitsland op 10 mei 1940 België, Nederland en Frankrijk aanviel, 
viel het doek voor Chamberlain, de appeasementpolitiek was mislukt. 
Overigens stelt Maarten van Rossum in zijn zeer onderhoudende spreekbeurten 
over de Tweede Wereldoorlog dat de geschiedenis Chamberlain te hard heeft veroordeeld. 
Door de appeasementpolitiek is volgens hem een jaar tijd ‘gewonnen’, tijd waarin Groot-Brittannië 
de gelegenheid had hun militaire apparaat op te bouwen. 
Met het vertrek van Chamberlain was Churchill de juiste
man op de juiste plaats. Uit zijn eerste toespraak als premier is de beroemde
zin “I have nothing to offer but blood, toil, tears and sweat" (13 mei 1940). 
Maar amper 6 weken later was Hitler heer en meester in
het grootste deel van West-Europa. Frankrijk was eind juni 1940 verslagen,
België en Nederland met gemak onder voet gelopen. 
Noorwegen en Denemarken warenal eerder gecapituleerd.
In Nederland riep voormalig premie Colijn op om het
onvermijdelijke te accepteren: Duitsland was onverslaanbaar, daar was niets tegen
te doen.  Waarom erkende Groot-Brittannië dat niet? Hitler rekende
erop dat Churchill het erbij zou laten zitten. Dat hij hem, Hitler West-Europa
zou laten. Waarom zou hij bombardementen op Londen riskeren? Hij hoefde alleen
maar de bestaande situatie te accepteren. Maar Churchill verdomde Hitler een
duimbreed toe te geven. En het vreemde is dat het hem lukte om ook de Britse
bevolking mee te krijgen. Het moreel werd niet gebroken, ondanks de vele
bombardementen op Londen van juli tot oktober 1940. 
De mooiste foto om dit te illustreren: 

http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/germanys-bombs-set-our-cities-and-homes-alight-but-we-carried-on-2070660.html
 
Na de oorlog was de rol van Churchill - ondanks zijn populairiteit - snel uitgespeeld. 
De tijd vroeg om een andere aanpak, de onverzettelijkheid had afgedaan.  
 
Maar toen mijn kinderen in Londen bij het standbeeld van Churchill vroegen wie die man was, 
was mijn simpele antwoord dan ook: Door die
man spreken we nu in Nederland geen Duits. 

Sorry Mairtin! 


De Vloek van de Farao

Op 29 november 1922 vindt
Howard Carter de sarcofaag van Toetanchamon.

 

Is de vloek van de farao door
hem ontketend?

Bijgeloof is dat wie het graf
van een farao schendt, voor altijd gestraft zal worden!

In diverse graven in Egypte,
vooral in die van het Oude Rijk, zijn inscripties gevonden die vreselijke
aankondigingen bevatten naar wat een grafschenner te wachten stond.

De expeditie van Howard Carter
was gefinancieerd door  Lord Carnavon. Hij groef al meer dan twintig jaar, zonder al te veel succes. Maar begin november 1922 vond hij de ingang van een graf, dat nog dicht was! Een unieke vondst, omdat vrijwel alle
graven al in vroeger tijden leeggeroofd waren, en verloren zijn gegaan voor het
nageslacht. Hoe het die grafschenners is vergaan, is onbekend.

Carter moest drie weken wachten tot zijn weldoener in Egypte was aangekomen om het grote moment mee te maken. Hij was niet tevergeefs gekomen. Het graf bleek te zijn van een
onbekende farao, Toetanchamon en stond vol met kunstschatten. Kortgeleden is door middel van DNA-onderzoek
gebleken dat hij een zoon was van Achnaton en zijn zuster. Klinkt voor ons
incestueus, maar bij de oude Egyptenaren was trouwen met een broer of zus vrij
gebruikelijk. Ook Toetanchamon was getrouwd met zijn halfzus.
Hij stierf jong, hij is maar
19 geworden.
Werd hij vermoord? Er waren in
zijn tijd, zo’n 1300 jaar voor Christus, grote religieuze spanningen in Egypte.
Ook was er oorlog met de Nubiërs en de Hittieten.
Röntgenonderzoek van de mummie
bracht een schedelbreuk aan het licht, een aanwijzing voor een gewelddadige
dood. Maar dat kon ook veroorzaakt zijn bij het mummificeren.

Bij MRI onderzoek van de
mummie in 2009 bleek dat Toetanchamon in slechte gezondheid was. Hij had een
klompvoet, miste een teen en liep met een stok. Waarschijnlijk is hij overleden
aan een ontsteking aan zijn knie, in combinatie met malaria.
Een weinig heldhaftige dood
voor een weinig indrukwekkende farao.

Toetanchamon is vooral beroemd
geworden door de duizenden kunstvoorwerpen die in zijn graf zijn teruggevonden.
De meest opzienbarende vondst was natuurlijk het gouden Dodenmasker. Het is met
vele andere kunstschatten uit het graf te zien in het Egyptisch museum in
Caïro, als de Arabische lente het toelaat. 

Lord Carnavon stierf een paar
weken na de opening van het graf. Had de farao zijn toorn laten spreken?
De vondsten uit het graf hadden veel
media-aandacht gekregen. De dood van Lord Carnavon hield die aandacht nog
langer vast en leverde allerlei complottheorieën op. Waarschijnlijk is een
simpele muggenbult die is gaan ontsteken Lord Carnavon fataal geworden. Ook
zijn hond stierf op dezelfde dag en het licht viel uit. In de jaren daarna
zouden diverse mensen van de expeditie de dood hebben gevonden.

Nu is het
heel goed mogelijk dat de dood van Lord Carnavon een indirect gevolg is geweest
van giftige schimmels en bacteriën, die voorkwamen in de afgesloten tombes.
Maar de man was al niet meer de jongste en had gezondheidsproblemen. Over zijn
dode hond is niet terug te vinden en het licht viel in Caïro om de haverklap
uit, dus was niets bijzonders. Ook is achteraf berekend dat van de expeditie
niet meer mensen overleden dan normaal was. Blijft over: een mooie mythe.

Tegenwoordig
duidt de vloek van de farao op de darmproblemen die veel toeristen in Egypte
treft. Of de farao daar iets mee van doen heeft…

Urbanus en de Kruistocht naar het Heilige Land

27 november 1095 Paus Urbanus II roept op tot de Eerste
Kruistocht

Urbanus II werd Paus in een roerige tijd. De Duitse
Keizer van het Heilige Roomse Rijk en de Paus streden om de hoogste macht. Daardoor
waren er twee Pausen: de door Rome benoemde Urbanus II, en de tegenpaus,
aangesteld door keizer Hendrik IV.

Zijn pontificaat kon Urbanus daarom pas na hulp van het
Franse leger, in Rome vestigen.

Begin 1095 ontving Paus Urbanus II een delegatie van de
Byzantijnse Keizer Alexis I. Constantinopel, hoofdstad van zijn rijk, restant
van het Oost-Romeinse Rijk, werd aangevallen door de Turken.

Je zou denken dat Urbanus genoeg aan zijn hoofd had in
het onrustige Europa, maar nee.

Urbanus was een strateeg. Hij zag een mooie
afleidingsmanoeuvre zijn. Als hij een leger op de been kon brengen om de
Heilige Stad Jeruzalem te bevrijden, dan zouden de heethoofden ver weg van Rome
en Europa aan het vechten slaan. Dan zou de lont uit het kruitvat zijn.
(Bij wijze van spreken dan, het buskruit was toen alleen
nog maar in China bekend.)

Tijdens het Concilie van Clermont riep Urbanus in een
preek op een kruistocht te houden om het Heilige Land te bevrijden. Jeruzalem
en het Heilige Graf van Jezus werden bezoedeld door heidenen! God riep de
christenen op hun onderlinge strijd te staken en gezamenlijk hun
christenbroeders in Byzantium bij te staan. God zou allen die meededen in deze
strijd al hun zonden vergeven.

Een vaste plek in de Hemel was te verdienen, ongedacht
wat je op je kerfstok had.

Een klein jaar later trok de eerste Kruistocht naar het
Heilige Land. Alle Kruisvaarders waren herkenbaar aan het kruis op hun
bovenkleed. Het was een bont gezelschap. Niet alleen ridders maar ook boeren en
anderen, gedreven door godsdienstwaan, zucht naar avontuur en geldelijk gewin. De
kruisvaarders trokken een spoor van vernieling en plundering op hun tocht. Alexis
I kreeg waar hij om vroeg, maar of hij er blij mee moest zijn…  

Het doel werd bereikt, op 15 juli 1099 veroverden de
eerste Kruisvaarders Jeruzalem.

Veel christelijks was er niet aan hun optreden, de joodse
en islamitische bewoners van de stad werden vrijwel allemaal vermoord. Er
werden vier Latijnse Staten gevestigd: Jeruzalem, Edessa, Tripoli en Antiochië.
Godfried van Bouillon werd heerser over  het
koninkrijk Jeruzalem. Daar zat Alexis helemaal niet op te wachten. Hij wilde
zijn eigen rijk terug, geen concurrenten erbij!

In de 200 jaar daarna trokken ridders en pelgrims naar
het Midden-Oosten. Er waren meerdere kruistochten nodig om de gebieden in
handen te houden. Rustig werd het in het gebied nooit. Wat dat betreft is de huidige
situatie tussen Israël en de Arabische wereld meer van hetzelfde.

Grote probleem was gebrek aan samenwerking aan beide
kanten. Zowel de moslims als de christenen waren hopeloos verdeeld en streden
vaak onderling tegen elkaar. Zo vochten geregeld christelijke legers samen met
de troepen van een moslimleider tegen een andere christelijke groep.

Toen de moslims erin slaagden eendachtig op te trekken
tegen de christenen, veroverden zij steeds meer gebieden. Uiteindelijk was alleen
de stad Akko nog in christelijke handen. De val van de stad in 1291 maakte een
definitief einde aan de tijd van de Kruisvaarders.

De Tempeliers kregen de schuld in hun schoenen geschoven.
Lees hiervoor mijn eerdere blog over De Tempeliers.

Cleveringarede 26 november 1940

Op 26 november 1940 houdt professor Cleveringa zijn beroemd
geworden rede als protest tegen het ontslag van zijn joodse collega´s.
Professor R.P. Cleveringa was decaan en hoogleraar
handelsrecht en burgerlijk procesrecht aan de universiteit Leiden. Het ontslag treft ook zijn promotor, mr. Meijers. 

Cleveringa begon zijn rede met de opmerking dat hij geen
woorden kon vinden die de smartelijke en wrange gevoelens konden uitdrukken die
het bericht bij hem opriep. Maar over de bezetter wilde hij het niet hebben. Hij
riep zijn toehoorders op hen “uit het gezicht en beneden ons te laten”.

Vervolgens roemde hij de grootsheid van jurist Meijers en
diens betekenis voor zijn Universiteit, zijn volk en zijn land.

“Het is deze Nederlander, deze nobele en ware zoon van
ons volk, deze mensch, deze studentenvader, deze geleerde dien de vreemdeling,
welke ons thans vijandiglijk overheerscht, ‘ontheft van zijn functie’! Ik zeide
U niet over mijn gevoelens te zullen spreken; ik zal mij eraan houden, al
dreigen zij als kokende lava te barsten door al de spleten, welke ik bij
momenten den indruk heb, dat zich, onder den aandrang ervan, in mijn hoofd en
hart zouden kunnen openen.”

Na dit vlammend betoog ging Cleveringa in op de Nederlandse
Grondwet, die stelt dat

“iederen Nederlander tot elke landsbediening en tot de
bekleeding van elke waardigheid en elk ambt benoembaar, en stelt zij hem,
onafhankelijk van zijn godsdienst, in het genot van dezelfde burgerlijke en
burgerschapsrechten. Volgens art. 43 van het Landoorlogsreglement is de
bezetter gehouden de landswetten te eerbiedigen (…)

Wij hadden gemeend hiervoor gespaard te mogen en te
zullen worden. Het heeft niet zoo mogen zijn. Wij kunnen, zonder in nuttelooze
dwaasheden te vervallen, welke ik U met klem moet ontraden, thans niets anders
doen dan ons buigen voor de overmacht.”

Met deze opmerking kon Cleveringa achteraf aangeven dat
hij de studenten niet had opgeroepen
te gaan staken. Hij kondigde ook aan dat hij een week later zijn colleges zou
hervatten.

Maar zo zou het niet zijn.
Cleveringa werd na de toespraak, die als een lopend vuurtje door het
land ging, opgepakt en gevangen gezet in het Oranjehotel, de gevangenis te
Scheveningen.

De studenten gingen in staking – waar Cleveringa dus niet
toe had opgeroepen – en de universiteit werd de rest van de oorlog gesloten. Een
klein jaar later kwam hij vrij. In 1944 kwam hij als gijzelaar terecht in
kamp Vught. Na de oorlog keerde hij terug aan de universiteit. Ook Meijers
overleefde de oorlog.

De rede maakte grote indruk en inspireerde veel studenten. In 2004 werd Cleveringa postuum gekozen tot grootste
universitaire Leidenaar.

Niet alle juristen hadden zo´n rechte rug in de oorlog, integendeel. Het hoogste rechtscollege legde de bezetter geen strobreed in de weg. Lees de recent gepubliceerde studie De Hoge Raad en de Tweede Wereldoorlog van de Nijmeegse hoogleraar Corjo Jansen en universiteitsdocent Derk Venema.

Helden zijn zeldzaam, ook in oorlogstijd. Terecht dat de Universiteit Leiden de Cleveringarede nog elk jaar herdenkt.


R.P.
Cleveringa, Afscheidscollege & 26 novemberrede. Zwolle, Tjeenk
Willink, 1973, p. 23-30.

Surinaamse contractarbeid keuze of kidnap

 

Vandaag op Geschiedenis Beleven:

Surinaamse contractarbeid: keuze of kidnap

De populaire televisieserie De Slavernij
eindigt met de afschaffing van de slavernij. Wie gingen daarna het werk op de Surinaamse
plantages doen? Dit keer geen Afrikaanse slaven, maar Hindoestaanse
en Javaanse contractarbeiders,
hopend op een beter leven. Het zou niet hun laatste volksverhuizing zijn.

Op 5 juni 1873 legde het schip Lalla Rookh aan in
het ‘beloofde land’. De eerste 400 Hindoestaanse contractarbeiders voor Suriname zagen met eigen
ogen het land van Shri Ram, een incarnatie van de God Vishnu. Want zo was de
kolonie hen voorgespiegeld door ronselaars van plantagearbeiders. Ze gingen in
Suriname goed verdienen en daarna rijk terug naar huis. 

Keuze of kidnap

Thuis was voor deze emigranten de regio Hindoestan
in het noorden van Brits-Indië, het huidige India. Een straatarme,
dichtbevolkte regio, die regelmatig geteisterd werd door overstromingen. Na
zo’n allesverwoestende natuurramp lieten veel mensen zich door ronselaars overhalen
de armoede achter zich te laten. Romantischer zijn verhalen over geliefden die
aan het rigide kastenstelsel
wilden ontsnappen. Zij konden in India niet trouwen en vertrokken samen naar
Suriname. Ook alleenstaande vrouwen vertrokken. Van de vrouwelijke emigranten
was 50 procent ongetrouwd, vaak jonge weduwen, op zoek naar meer vrijheid.


Maar veel mensen kozen helemaal niet. Er zijn
talloze verhalen van emigranten die voor ze het wisten op de boot zaten, met
onbekende bestemming, weg van hun familie en hun thuis. De voorwaarde dat de
contractanten vrijwillig en goed geïnformeerd een contract behoorden te sluiten,
bleef in de praktijk een dode letter. Niet vreemd met 90 procent analfabeten,
die hun contract ondertekenden met een vingerafdruk.


Plantagebouw uit het slop

De koloniale overheid in Suriname zag de
contractanten graag komen. Na afschaffing van de slavernij in 1863 hadden de
slaven in een overgangsperiode van tien jaar nog wel verplicht op de plantages
gewerkt. Maar dat hield op in 1873. De voormalige slaven keerden de plantages
massaal de rug toe. Werk in de landbouw zou voor hen altijd de associatie met
slavenarbeid houden.

Waar haal je nieuwe arbeidskrachten vandaan? In Brits-Guyana en Frans-Guyana, de
buurlanden van Suriname waren de plantagehouders erin geslaagd de plantagelandbouw
uit het slop te halen met Brits-Indische contractanten. De Surinaamse koloniale
overheid maakte daarom afspraken met Groot-Brittannië om ook voor Suriname deze
contractanten te mogen werven. Dat stonden de Britten toe onder zeer strikte
voorwaarden.


Dat was de Surinaamse plantagehouders een doorn in
het oog. De Britten konden zomaar besluiten de emigratie te stoppen! Nederland
had toch ook koloniale gebieden in Azië, waarom konden daar geen contractanten
vandaan gehaald worden? Ook Java was dichtbevolkt, daar wilden veel arme boeren
de rijstvelden wel verlaten voor een beter bestaan. Daarom vertrok in 1894 de Voorwaarts
met de eerste Javaanse contractarbeiders voor Suriname.

In totaal zouden tussen 1873 en 1939 ruim 34.000
Hindoestaanse en bijna 33.000 Javaanse arbeiders een nieuw leven in Suriname
beginnen.

Koelies

De nieuwkomers kwamen aan in het Koeliedepot, waar
nu een standbeeld staat ter herinnering aan de Hindoestaanse immigratie. Koelie was de
(denigrerende) naam voor dagloners.

Daarvandaan vertrokken de immigranten naar de
plantages, waar suiker, koffie, katoen of cacao verbouwd werd. Het was hard
werken onder opzichters die weinig verschil maakten tussen slaven of contractanten.
Ook de gratis huisvesting stelde weinig voor. De leegstaande slavenverblijven
waren goed genoeg voor de contractanten. Het achterlaten van de armoede was
niet gelukt: ze hadden hun armoede slechts geëxporteerd.

De contractant kreeg vaak betaald per taak in plaats
van per dag. Dat was voordelig voor de opzichters, want dan was er minder
toezicht nodig. Maar de taken stamden uit de slaventijd, toen slaven langere
dagen maakten. Hierdoor moest de contractant langer werken en verdiende minder dan
verwacht omdat de taak niet af was. De taken werden nog verder opgevoerd toen
de plantages te maken kregen met dalende prijzen op de wereldmarkt. De
contractanten voelden zich uitgebuit en er ontstonden vele conflicten en
opstanden. De bekendste opstand was die op suikerplantage Mariënburg
(1902), waarbij woedende koelies de directeur vermoorden. Een legereenheid trok
de plantage binnen en er vielen ruim twintig doden.

Uitstel van terugkeer


Elke contractant had recht op terugkeer na afloop
van het contract, zo stond in de voorwaarden. Toch bleef uiteindelijk driekwart
van de contractanten in Suriname. De droom welgesteld terug te keren naar huis
kwam niet uit. Velen stelde de terugkeer uit en sloten een nieuw contract. Wie
er ondanks het schamele loon in was geslaagd een beetje te sparen, begon na de
contractsperiode als kleine landbouwer.

De crisis van de jaren dertig sloeg in Suriname hard
toe. De nog overgebleven plantages sloten voorgoed hun poorten. De werkloosheid
was hoog en veel Javanen wilden terugkeren. Maar daar was helemaal geen geld
voor, uitstel werd afstel.

Handel en bauxiet


Na 1916 was een einde gekomen aan nieuwe aanwas
vanuit India na protesten van de nationalisten onder leiding van Ghandi (1869-1948), Zij
vonden de contractarbeid koloniale uitbuiting. Hindoestanen legden zich neer
bij Suriname als hun nieuwe vaderland. Voortaan noemden zij zich geen immigrant
meer. Ook probeerden ze de term koelie uit te bannen, die niet meer paste bij
de meer zelfbewuste Hindoestaan. Velen van hen vonden een nieuw bestaan in de
handel. Nog steeds is de middenstand in Suriname voor een groot deel een
Hindoestaanse aangelegenheid.

De Tweede Wereldoorlog bracht grote veranderingen in
Suriname. Er kwam een definitief einde aan de contractarbeid, ook de aanvoer
uit Java stopte. Daarnaast leverde de bauxietwinning voor de
Amerikaanse vliegtuigindustrie veel nieuw werk op, vooral voor Javanen.

Einde of nieuw begin?

Net toen alle bevolkingsgroepen hadden geaccepteerd
dat hun toekomst in Suriname lag, kwam het dekolonisatieproces op gang. Vooral
de afstammelingen van de slaven, de Creoolse meerderheid van de bevolking,
ijverde voor zelfbestuur. De Hindoestanen en Javanen verzetten zich lang tegen
de onafhankelijkheid. Enerzijds voelden zij er weinig voor een minderheid te
worden met weinig politieke invloed. Anderzijds zagen beide groepen de
onafhankelijkheid van India en Indonesië, hun landen van herkomst, gepaard gaan
met grote religieuze en politieke spanningen. Dat temperde het enthousiasme
aanzienlijk.

Uiteindelijk zijn er 70.000 mensen naar Nederland
verkast in de aanloop naar de onafhankelijkheid,
onder hen opvallend veel nakomelingen van contractarbeiders. Van Azië via
Zuid-Amerika naar Europa: Nederland was hun derde vaderland in nog geen honderd
jaar.

 

Freddie Mercury Forever!

24 november 1991, Freddie Mercury overlijdt

Drama,
theater, dat was Freddie.
He lives forever.

Pasgeleden had mijn dochter op haar Hyves-pagina opeens ‘I
want to break free’ staan. Ik moet nog steeds lachen als ik dat nummer hoor.
Ben weer terug bij het moment dat ik die clip voor het eerst zag: Freddie
Mercury, compleet met snor, met hoogopgekamde pruik en kokerrokje achter de
stofzuiger. Ongeëvenaard!

Typisch dat zij – 13 jaar – dat nummer ergens oppikt, zonder dat ze de videoclip ooit gezien had. Gelukkig is er YouTube, ook zij vond ´m geweldig. 

Na die eerste scene wordt Freddie verderop in de clip op handen gedragen en
aanbeden, zoals zo goed bij hem paste.
Hij was een podiumbeest. Zijn optreden bij Live Aids was
een hoogtepunt in de popmuziek.


De muziek van Queen heeft eeuwigheidswaarde. Maar dan wel
in de originele versie. De nummers worden niet veel gecoverd. En terecht: wat
perfect is, moet je niet proberen te evenaren.

Deze week kun je weer stemmen voor de Top 2000 op Radio
2, en bij mij staat zoals altijd Bohemian Rapsody op 1. Ik blijf het nummer
geweldig vinden, hoe vaak ik het ook hoor.

Maar Freddie komt verderop in mijn lijst ook voor, met
het nummer Barcelona, dat pas na zijn dood gebruikt werd als song bij de
Olympische Spelen in 1992.

Gek genoeg besefte ik na zijn dood pas dat hij een
Indiase achtergrond had.

Ik wist dat hij geboren was op Zanzibar. Dat Freddie
Mercury zijn artiestennaam was, wist ik ook.

Maar Freddie een ‘Paki’ zoals ze dat denigrerend noemen
in the UK?

Ik heb het nooit gezien. Terwijl hij absoluut Indiase
trekken had. Hoe komt dat?

Voor mij was Freddie uniek. Een image dat hij zelf had
opgebouwd. Vast overcompensatie voor een minderwaardigheidscomplex of
overschreeuwen van zijn anders-zijn.
Maar het werkte. Op deze dag en op wereld-AIDS-dag, denk
ik aan Freddie. En ik brul mee met alle Queen nummers op de radio, tot
ongenoegen van mijn kinderen.

Freddie
zong op de laatste Queen-CD ´I’ll soon be turning, round the corner now.´
Wanneer
ik het hoekje omga, wil ik Freddie bij mijn wake. Liefst Barcelona. Lekker
dramatisch over the top.


Alleen zingt er dan niemand luidkeels vals mee. En wordt
mijn gezang eindelijk gemist… 😉

 

Koningin of Trophy wife

Koning Willem III

Als je nu op Koninginnedag een hele rits prinsen en
prinsessen naast de Koningin ziet koekhappen en klompendansen, kun je het je
bijna niet voorstellen, maar de Nederlandse monarchie was ruim een eeuw geleden
bijna uitgestorven. Hoe de opoffering van een meisje van 20 de Oranjes redde.

Op 23 november 1890 stierf koning Willem III.

Met zijn dood hing de monarchie aan een zijden draadje.
De koning had wel zijn Koninklijke plicht gedaan: hij had gezorgd voor drie
troonopvolgers, 3 zoons, die allemaal de naam Willem meekregen, die in zijn
voetsporen hadden moeten treden. Maar zijn zoons stierven allen eerder dan hun
vader.

De oudste zoon, Wiwil genoemd, trouwde nooit. Hij wilde
wel , maar zijn vader blokkeerde zijn een huwelijk met zijn grote liefde Mathilde
van Limburg Stirum. Naar verluidt omdat de koning vreesde dat deze Mathilde
zijn dochter was, hij had een verhouding gehad met haar moeder. De kroonprins
trok naar Parijs en stortte zich in het uitgaansleven. Hij stierf toen hij 38
was.

De tweede zoon (Willem) Maurits stierf
toen hij 6 was. Koningin Sophie zou het haar man nooit vergeven. Hun toch al
slechte huwelijk werd nog slechter.

Toch werd een jaar later Willem Alexander geboren. Hij
werd een wereldvreemde snuiter, die leefde als een kluizenaar. Tijdens de begrafenis
van zijn moeder weigerde hij de kist los te laten. Zijn vader zag hem als
troonopvolger dan ook niet zitten.

Hij ging op zoek naar een nieuwe vrouw. Sinds koningin
Sophie in 1877 overleed, was hij weer een ‘vrij man’. Hij was niet erg gewild,
zijn driftbuien waren ook buiten het paleis bekend. Hij riep hij
meermalen na een ruzie dat een minister geëxecuteerd moest worden. Thorbecke schreef dat hij bij het ondertekenen van een
gevoelig wetsontwerp twee pennen meenam. De 1
e gooide de koning in zijn boosheid door de kamer weg. Een
brochure uit die tijd noemde hem “koning Gorilla”. Een dame aan het Hof schreef over hem: is hij niet precies een gek?


Na een paar keer afgewezen te zijn, maakte hij kennis met
prinses Emma van Waldeck-Pyrmont. Hij was 61, zij 20. Een oude bok die nog wel
een jong blaadje lustte. Zouden we dat nu
een trophy wife noemen? Een jonge vrouw die trouwt met
een oudere man met macht. Past binnen de definitie!  Of zoals ik een tijdje geleden een man van
stand hoorde zeggen: zo’n man die zijn vrouw had ingeruild voor een kleuter!

Ook destijds waren de reacties niet allemaal positief.
Emma werd een Keulse pottenmeid genoemd die trouwde met een afgeleefde oude
koning.

Maar een jaar later werd het huwelijk bekroond met een
dochter, Wilhelmina.  Een hardnekkig
gerucht is dat zij niet verwekt werd door Willem zelf, maar dat zijn kamerheer,
De Ranitz, de honneurs waarnam. Saillant detail is dat hij later tot jonkheer
benoemd werd…

Volgens Fasseur is dit onjuist, maar het blijft toch
een bijzonder sappige roddel.  

Toen Wilhelmina 4 jaar oud was stierf haar broer
Alexander. Broer en zus hadden elkaar overigens nog nooit ontmoet.  Wilhelmina werd kroonprinses. Toen haar vader
stierf, hing de monarchie af van een 10 jarige meisje en haar 32-jarige moeder.
 

Kennedy


Weet jij nog waar je was op 9-11? Of beter: nine eleven?

Waarschijnlijk wel, net als heel veel mensen in de
westerse wereld.

Zo’n moment was 22 november 1963 ook, de dag waarop zij
hoorden dat president Kennedy was vermoord.

John F. Kennedy was de 35e president van de VS
en de jongste, hij is 46 jaar geworden. 

Hij was mateloos populair, een womanizer met een slechte
gezondheid. Twee eigenschappen die nu doodzonden zouden zijn voor een
president, maar toen stond de roddelpers nog in de kinderschoenen. Toch was
Kennedy de eerste president die de TV voor zijn karretje spande. Imagebuilding
is door hem zo’n beetje uitgevonden.   

Hij was tomeloos ambitieus, gedreven om president te
worden, overigens gepushed door zijn vader. John F (Jack )zou de president worden,
ondanks dat hij uit een RK familie kwam. Hij moest in dienst, al werd
hij eerst afgekeurd. Maar iemand die niet in het leger was geweest, zou nooit
gekozen worden, dus ging hij alsnog. Toen zijn onderzeeboot werd aangevallen
zwom hij met zijn bemanning, waaronder een gewonde, naar een eiland, een
heldendaad.

Hij inspireerde en motiveerde. Een beroemde uitspraak van
hem:

“Don’s
ask what your country can do for you, ask what you can do for your country.”

 

Ik hoor het premier Rutten nog niet zeggen!  

Op 22 november was de president op bezoek in Dallas,
Texas. Hij maakt grapjes over zijn vrouw, de net zo populaire Jacky Kennedy .
Tijdens een rijtour in een open auto wordt er geschoten. De president wordt
dodelijk geraakt.

Hoe dodelijk blijkt pas jaren later, als de hele wereld
de Zapruder-film te zien krijgt. Deze film wordt door Jim Garrison gebruikt
tijdens een proces in 1967.

Je ziet hoe de president eerst wordt geraakt en bij een
volgend schot vol in het hoofd wordt getroffen. Ik heb er inmiddels hetzelfde
mee als met de beelden van 9-11: ik heb ze eindeloos gezien maar draai nog elke
keer mijn hoofd weg, ik kan het niet verdragen.  

Waarom maakte de moord op Kennedy zoveel indruk? Nog
steeds is de moord de meest bediscussieerde moord ooit.

Hij zou vermoord zijn door de CIA en FBI, door de maffia,
in opdracht van Fidel Castro enzovoort.

Waarschijnlijk komt er nooit een afdoende theorie. Of is
die theorie er allang, maar wordt men het er nooit over eens. Waren er meerdere
schutters? Of klopt de theorie van de ‘magic bullit’ die 7 wonden veroorzaakt
en toch onbeschadigd teruggevonden wordt?

Van de moordenaar – of toch niet? – Lee Harvey Oswald is
de wereld niet veel wijzer geworden. Hij wordt een paar dagen later vermoord in
het politiebureau. Live op TV. De eerste keer dat een moord live wordt
uitgezonden. De TV had definitief zijn intrede gedaan

Waarom houdt de moord de wereld zo bezig? Omdat de dood
van een groot man of vrouw niet eenvoudig verklaard kan worden. Bij een groots
leven past een grootse dood. Compleet met meerdere scenario’s en samenzweringen.
Gewoon dood is te weinig, daar wil de wereld niet aan. Dus hebben we de laatste
JFK-film vast nog niet gezien. In 2029 gaan de staatsarchieven open over deze
kwestie. De opvolgers van Oliver Stone zullen klaarstaan.  

Van kernwapens tot Occupy

Vandaag is het 21 november. Wat was er ook al weer met
die datum? Ooit was dit een belangrijke dag in mijn leven. Leve Wikipedia:
natuurlijk, de dag van de 1
e grote demonstratie tegen kernwapens in
Nederland.

Ik was net 16 en ging de wereld verbeteren.

Ik trok die dag naar Amsterdam en met mij zo’n
300-400.000 mensen. Die verbondenheid was geweldig,

wat een sfeer! Vooral heel
veel gewone mensen met de Hollanditus, zo heette dat toen. Mensen die besmet
waren met het virus dat verzet geboden moest worden tegen het plan om
kernwapens in Nederland te plaatsen. En dat was genoemd naar Nederland, ons
land als gidsland, wij zouden de wereld en vooral Amerika wel eens laten zien
dat het kleine kikkerlandje niet over zich liet lopen! Ik zat toen nog op de
middelbare school en had daar heel wat discussies. Vooral het verwijt dat je
als pacifist het land in gevaar bracht, hoorde ik veel. Beter een kernkop in je
tuin dan een Rus in de keuken! Dat was de leus die je vaak tegengeworpen kreeg.

Wat is er zo erg aan een Rus? vroeg ik dan, dat zijn toch
ook gewoon mensen?



Jammer, plaatje van de affiche doet het niet: het beroemde vrouwtje dat tegen een kernwapen aanschopt.

En het heeft geholpen: de kernwapens kwamen er niet. De hele wapenwedloop kwam tot een einde. Iets wat ik toen niet had durven dromen. Het is nu 21 jaar later en nog steeds zijn de bombardementen op Hiroshima en Nagasaki de enige gebleven. Terwijl ik in die tijd echt dacht dat de bom zou vallen.

Carrière maken, voordat de bom valt, Doemaar zong het ook in die tijd.

Dat hing als een zwaar van Damocles boven de wereld. De bom is weg, en ik zal Gorbatsjov daar altijd dankbaar voor blijven. Zie je wel dat de Russen ook mensen waren!

Zoals Sting al zong: I hope the Russians love their children too.

Wat is er van over, van die wereldverbeteraar uit die tijd?

Ik stem nog steeds links, doe aan afvalscheiding, rij een Prius, en probeer mijn kinderen te leren dat een betere wereld bij jezelf begint.

Toen deed ik er alles aan om een hippie te lijken, ik zag er bizar uit, en vond het heerlijk.

Nog steeds heb ik daar wel iets mee. Ik voelde het pasgeleden nog, toen ik langs de Occupy-demonstratie liep naast de Beurs in Amsterdam. Dat sfeertje, die mensen die eruit zagen zoals ze er waarschijnlijk in 1981 ook al uitzagen, samen gitaar spelen en zingen dat liefde de wereld verbeterd en geld de wereld verpest. Nostalgie, maar geen aandrang om me aan te sluiten. Ik geloof vooral in een heldere boodschap, en die mis ik bij de Occupy-beweging. Of ben ik gewoon te oud geworden?

     

Zilveren Turfloop 2011

De Zilveren Turfloop

Zondag 6 november 2011, de eerste Z&Z-loop.
Vanochtend niet zo goed wakker geworden, mijn dochter had een paar
vriendinnetjes te logeren, die probeerden de hele nacht wakker te blijven. Ik
had ze gewaarschuwd: wie mij wakker houdt , moet verplicht 10 kilometer
meerennen! Het maakte helaas geen indruk. Om half 5 heb ik een boze roffel op
de deur gegeven. Ik hoop dat ze er flink van geschrokken zijn!

Om half 10 meld ik me bij buurman Freek en samen rijden
we naar Mijdrecht.

Het is gezellig druk maar omdat we vooraf hebben
ingeschreven hoeven we niet in de rij voor nummer of chip. We lopen samen in en
dan muziek aan, timer aan en op weg.

Het is goed loopweer, bewolkt met weinig wind.

Bij kilometer 1 ben ik heb ik mijn eigen tempo gevonden
en komt Tim langszij. Fijn, dat geeft een mooi richtpunt, want hij loopt de 10
ongeveer in een uur. Dus Tim bedankt, jij miste teamgenoten om je aan op te
trekken, maar ik niet!

Dan gaan we de bocht om en de dijk op. Het is mooi lopen langs
het water. Hier staat wel meer wind, dat is minder. Tim loopt een beetje uit. Ik
wil aanzetten maar word ingehaald en de man blijft vlak naast me lopen, ik hou
weinig ruimte over. Dan maar de binnenbocht, de man volgt. En weer duwt hij me
bijna de berm in. Dan komt er ook nog een auto voorbij die vlak voor me moet
blijven rijden. Niet fijn lopen in de uitlaatgassen! Ik hoor achter me nog een
incidentje, iemand geeft een klap op een auto die probeert in te halen tussen
de lopers door.

In alle consternatie kan ik Tim niet bijhouden, bij de 5
km zie ik zijn shirt ongeveer 100 m voor me.

Bij kilometer 6 en 7 begin ik allerlei pijntjes te
voelen. Bij 8 word ik ingehaald door iemand die het duidelijk moeilijk heeft. Hij
hijgt en stampt. Hij probeert me bij te blijven. Dat komt goed uit, ik heb net
een Afrikaans muziekje op met een ijzeren ritme, dat loopt lekker gelijkmatig. De
man volgt. Bij kilometer 9 haalt hij mij in, hij heeft zijn dip overwonnen.
Maar nu haak ik aan. Dan is daar opeens de laatste bocht en is de finish onverwacht
dichtbij. Ik zet nog even aan, spoor mijn volger aan ook een sprintje te
trekken, maar dat lukt hem niet. Mij wel!

De (bruto)tijd staat op 1.03,31 als ik passeer. Een prima
tijd voor mij, die netto uitkomt op 1.03,7, een minuut sneller dan in mei in
Leiden. Freek staat klaar met m’n jasje, hij heeft wel even moeten wachten, hij
was al in 45 min binnen!

Arita