De Goedheiligman

De Goedheiligman en zijn knecht

6 december is de naamdag van de Heilige Nicolaas, beter
bekend als Sinterklaas.

Het Sinterklaasfeest is een traditie die is samengesteld
uit diverse sagen en legenden.

De moderne Sint heeft veel te danken aan Jan Schenkman. Deze
onderwijzer schreef in 1850 het boekje Sint Nicolaas en zijn knecht. Hierin
wordt de Sint voor het eerst vanuit Spanje aangevoerd met de stoomboot en krijgt
de Sint definitief een knecht.

Het is mogelijk dat de schrijver zich heeft laten
inspireren door een aantal verhalen die zich in deze tijd, waarin de discussie
over de afschaffing van de slavernij op gang kwam. Zo is er een verhaal bekend
van een zwarte jongen, Peter, die door een witte Nicolaas beschermd werd tegen
pesterijen.

Daarvoor opereerde Sint Nicolaas alleen of werd hij
vergezeld van een duivel. Deze duivel stond dan voor het kwaad, dat door de
Heilige overwonnen was. De Sint stond voor het goede, de duivel voor het kwade,
dat door het goede onderworpen werd.

Mogelijk is de knecht verworden tot zwarte moor toen de
Sint uit Spanje werd aangevoerd.

Het ontvoeren van kinderen in de zak past dan bij de
verhalen over het ontvoeren van christelijke jongens als slaven, die als
janitsaren de elitetroepen van de sultan vormden.

Andere theorieën verwijzen naar zwarte piet als kleine
schoorsteenveger. Ook is er een mythe over de Goedheiligman die een zwarte
jongen als slaaf redt van de slavenmarkt.

De schimmel van de Sint is terug te voeren op het paard
van Wodan, die ook 2 zwarte hulpjes had, in de vorm van zwarte raven.

Dat de sinterklaasviering een echte oud-hollandse
traditie is, is te zien op het schilderij van Jan Steen uit de Gouden Eeuw.
Hierop komen geschenken en snoepgoed via de schoorsteen bij de kinderen aan.
Het vullen van schoenen is al veel ouder. Dat is al terug te vinden op bronnen
in 1427 in een kerk in Utrecht.

De laatste jaren ligt zwarte piet onder vuur, is een
witte man die zwart geschminkt is nog wel politiek correct? Maar sinterklaas
heeft voor hetere vuren gestaan. Met de Reformatie kwam de katholieke
heiligenverering in een kwaad daglicht te staan. In Utrecht, Dordrecht en
Arnhem worden er in de 17
e eeuw maatregelen genomen tegen de viering
van Sint Nicolaas. Het leidde de mensen maar af van de ware godsdienst.

Het sinterklaasfeest heeft het overleefd en evolueerde
mee, zoals dat hoort met tradities.

Zo vroeg de Amerikaanse consumptiemaatschappij in de
jaren ’30 om een commercieel beeldmerk, waarop Coca Cola de Santclaus
introduceerde, afkomstig van onze eigen sinterklaas.

Deze Father Christmas verovert de laatste jaren ook
Europa, en wie weet leidt de Europese integratie zelfs wel tot het opgaan van onze
Sint in deze Santa. Zijn we ook van het zwartepietenprobleem af.

Tot iemand met dwerggroei of een Gotic zich beledigd voelt door een
elf met punt-oren, of de partij voor de dieren opkomt voor de rechten van
vliegende rendieren.

 

Leave a Reply